Migren, dünyada en yaygın görülen rahatsızlıklardan biridir, ama çoğu zaman yanlış anlaşılır. Pek çok kişi migren sözcüğünü her türlü şiddetli baş ağrısı için kullanır. Bu pek doğru değildir. Migren belirli bir nörolojik rahatsızlıktır ve yalnızca ağrıdan ibaret değildir. Bu makale migreni farklı kılan şeyleri anlatıyor.
Migren sadece bir baş ağrısı değildir
Baş ağrısı bir belirtidir. Migren ise bir rahatsızlıktır. Baş ağrısını da içerir, ama beyinde ve vücutta olan bir dizi başka şeyi de kapsar. Bunlar ağrıdan önce, ağrı sırasında ve ağrıdan sonra ortaya çıkabilir. Bazı kişiler için baş ağrısı işin en kötü kısmı bile değildir.
Bir migren atağı genellikle nasıl görünür?
Bir migren atağı çoğunlukla dört aşamaya kadar sürebilir, ancak herkes hepsini yaşamaz:
- Erken uyarı aşaması (prodrom). Ağrıdan saatler, hatta bir iki gün önce başlayabilir. İnsanlar sıklıkla esneme, yiyecek istekleri, ruh hâli değişiklikleri, boyunda sertlik ya da alışılmadık bir yorgunluk fark eder.
- Aura. Migreni olan her üç kişiden yaklaşık biri aura yaşar. Bu genellikle zikzak çizgiler, kör noktalar ya da parıldama gibi görsel bir bozulmadır. Konuşmayı, hissi ya da hareketi de etkileyebilir. Aura genellikle bir saate kadar sürer ve çoğunlukla ağrıdan önce gelir.
- Baş ağrısı. Çoğu kişinin migren dediği aşama budur. Sıklıkla (ama her zaman değil) başın bir tarafında olur. Çoğunlukla zonklar ya da atar. Genellikle hareketle kötüleşir. Sıklıkla bulantı, ışığa ve sese duyarlılık, bazen de kokulara duyarlılık eşlik eder.
- Toparlanma (postdrom). Ağrı bittikten sonra birçok kişi bir iki gün boyunca bitkin, kafası dumanlı ya da keyifsiz hisseder. Buna bazen migren sersemliği denir.
Tek bir atak birkaç saatten üç güne kadar sürebilir.
Migren normal bir baş ağrısından nasıl farklıdır?
Yaygın farklar şunlardır:
- Ağrı. Migren ağrısı çoğunlukla zonklayıcıdır, sıklıkla tek taraflıdır ve oldukça şiddetli olabilir. Gerilim tipi baş ağrısı ise genellikle her yeri saran, sıkıştıran, donuk ve daha az şiddetli bir histir.
- Diğer belirtiler. Migrene genellikle bulantı, ışığa duyarlılık ya da sese duyarlılık eşlik eder. Gerilim tipi baş ağrılarında genellikle bunlar olmaz.
- Günlük etkinliklere etkisi. Migren genellikle normal etkinlikleri zorlaştırır ya da imkânsız kılar. İnsanlar çoğunlukla karanlık, sessiz bir odada uzanmak ister. Gerilim tipi baş ağrıları genellikle işine devam etmene izin verir.
- Süre. Migren saatlerden günlere kadar sürebilir. Gerilim tipi baş ağrıları genellikle birkaç saat içinde geçer.
Migrene ne neden olur?
Kesin neden hâlâ araştırılıyor. Araştırmacılar migreni, beynin belirli tetikleyicilere karşı normalden daha duyarlı hâle gelmesi olarak tanımlıyor. Kısmen genetiktir, bu yüzden migren sıklıkla ailelerde görülür.
Yaygın tetikleyiciler şunlardır:
- Kötü ya da değişen uyku.
- Stres ya da yoğun bir dönemden sonra stresin azalması (gevşeme migreni).
- Bazı yiyecekler ve içecekler (bazı kişiler için kırmızı şarap, olgunlaştırılmış peynir ya da işlenmiş et gibi).
- Hormonal değişiklikler, özellikle kadınlarda.
- Hava değişimleri, özellikle basınç değişimleri.
- Parlak ışıklar, güçlü kokular ya da yüksek sesler.
- Öğün atlamak ya da susuz kalmak.
Herkes farklıdır. Migreni olan iki kişinin tetikleyicileri tamamen farklı olabilir.
Migren kimlerde görülür?
Migren dünya genelinde yaklaşık her yedi kişiden birini etkiler. Kadınlarda erkeklere göre yaklaşık üç kat daha yaygındır, bunun nedeni çoğunlukla hormonların rolüdür. Sıklıkla ergenlikte ya da genç yetişkinlikte başlar, ama her yaşta başlayabilir. Birçok kişi migrenlerinin onlarca yıl içinde değiştiğini fark eder.
Kısacası
Migren nörolojik bir rahatsızlıktır, sadece bir baş ağrısı değildir. Aşamaları vardır, tetikleyicileri vardır ve onu takip etmek (bu uygulamanın amacı da bu) kendi örüntünü anlamak için faydalı bir ilk adımdır.
Bu yalnızca genel bir bilgidir.
